Nguyên nhân và tác hại của bệnh do nhóm sán lá song chủ Trematoda

Nguyễn Thị Thu Hằng - Khoa Thủy sản - Trường Đại học Cần Thơ

Dịch bệnh là nguyên nhân gây thất thoát số lượng cá nuôi. Nếu không kịp thời điều trị, bệnh sẽ lây lan nhanh chóng với mức độ tổn thất rất lớn. Bên cạnh các loại bệnh ở cá tra giống như nhiễm khuẩn huyết, bệnh gan thận mủ, bệnh vàng da thì bệnh nội – ngoại ký sinh trùng do sán lá song chủ Trematoda cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khoẻ đàn cá. Người nuôi cá tra cần biết cách phòng và điều trị bệnh nhiễm ký sinh trùng cho cá ngay từ giai đoạn ương nuôi, tránh bệnh phát tán trên diện rộng.

  • Tác nhân gây bệnh

    Sán lá song chủ trưởng thành thường ký sinh trên cá tra, đặc biệt là sán lá gan có thể lây nhiễm và gây bệnh từ cá sang con người. Ngoài ra, vật chủ cũng có thể nhiễm sán lá ở giai đoạn ấu trùng metacercaria. Hiện nay, cá tra giai đoạn ương giống đã được phát hiện nhiễm ấu trùng metacercaria thuộc các giống như Clonorchis, Centrocestus và Haplorchis.

  • Dấu hiệu bệnh lý

    Cá nhiễm sán lá song trưởng thành hay ấu trùng Metacercaria thường gầy yếu, da tái nhợt hoặc sậm màu, một số trường hợp cá bị vàng da do sán ký sinh làm tắc nghẽn túi mật. Sán lá trưởng thành thường ký sinh trong đường tiêu hóa của cá và không gây ra biểu hiện bệnh lý bất thường, một số trường hợp nhiễm nặng, sán làm cá bị trương bụng, hoại tử ruột, có chất dịch màu vàng trong bụng (Hà Ký và Bùi Quang Tề, 2007).

  • Tác hại của bệnh

    Ở giai đoạn ấu trùng Cercaria, sán lá ký sinh trên cá gây triệu chứng xuất huyết, hoại tử, viêm hoặc nhiễm trùng cấp tính. Sán có thể gây chết cho cá giống nếu không điều trị kịp thời (Overstreet và Curran, 2004).

    Ở giai đoạn ấu trùng Metacercaria, sán nhiễm trong mô cơ và da của cá làm ảnh hưởng đến chất lượng thịt cá thương phẩm, làm giảm hiệu quả kinh tế và gây ảnh hưởng đến sức khỏe của con người. Giống sán Haplorchis có thể phát triển trong ký chủ cá. Khi con người ăn phải cá bị nhiễm sán thì sẽ có nguy cơ nhiễm sán. Vì vậy công tác phòng và trị bệnh sán lá song chủ ở động vật thủy sản có ý nghĩa góp phần bảo vệ sức khỏe cho gia súc và con người.

Bayer

Bayer Bayer

Bayer Bayer

Hình 6: Ấu trùng Metacercaria của giống - (A) Clonorchis; (B) Centrocestus; (C) Haplorchis (Đặng Thúy Bình và ctv, 2014). Ấu trùng Metacercaria nhiễm trên (D) vây và (E) mang. Sán trưởng thành (F&G).

  • Phòng và điều trị bệnh

  • Phòng bệnh:

    Cắt đứt vòng đời của sán bằng cách bón vôi (125-150 kg/0,4 ha với mực nước sâu là 1m) diệt trứng sán trong ao, diệt ký chủ trung gian (ốc) và một số ký chủ như động vật hữu nhũ hoặc những loài chim ăn cá.

  • Trị bệnh:

  • Sử dụng Praziquantel:

    • Diệt sán ở giai đoạn trưởng thành: Cho ăn 300 mg/kg thể trọng; hoặc tắm 1 mg/l trong 9 giờ, 10 mg/l trong 1 giờ.

    • Diệt sán ở giai đoạn ấu trùng Metacercaria:

      • Cho ăn 50 mg/kg thể trọng/ngày hoặc 330 mg/kg thể trọng, 1 lần duy nhất

      • Tắm với liều lượng 10 mg/l trong 1 giờ

      • Ngâm với liều lượng 1 mg/l trong 90 giờ. Hoặc 2-10 mg/l trong 24 giờ.

Để giúp người chăn nuôi giải quyết dịch bệnh trong quá trình ương nuôi, đối với bệnh ký sinh trùng trên cá tra giống Bộ phận Thuỷ sản Công ty Bayer Việt Nam đưa ra khuyến cáo phòng và điều trị bệnh với sản phẩm Hadaclean® A.

Hadaclean® A có tác dụng hiệu quả đối với các loại ký sinh trùng trên cá, đặc biệt là sán lá. Sản phẩm dạng bột, có khả năng phòng và trị bệnh nội ngoại ký sinh bằng cách trộn vào thức ăn, liều lượng sử dụng tuỳ theo giống loài và kích cỡ cá nuôi. Hadaclean® A áp dụng được với cá nước ngọt và cá biển cho tính hiệu quả cao và tương đồng.

Liệu trình chung cho giải pháp phòng bệnh mà Bayer Việt Nam đề xuất như sau:

  • Bayer

Để được tư vấn sử dụng sản phẩm hiệu quả, vui lòng liên lạc với Bộ phận Thuốc Thú y Thuỷ sản Bayer Việt Nam:

  • Hotline: (028) 3845.0828 - Số máy 9362 để được hỗ trợ.

  • Đại lý Thuốc Thú y Thuỷ sản gần nhất tại đây.

Với triết lý kinh doanh “Khoa học cho cuộc sống tốt đẹp hơn” trong suốt hơn 150 năm qua, Công ty TNHH Bayer Việt Nam luôn nỗ lực hết mình nhằm mang lại những giải pháp an toàn – hiệu quả – tiết kiệm cho người dân nói chung và người nuôi trồng thuỷ sản nói riêng.

Bản quyền © thuộc Công ty TNHH Bayer Việt Nam. Bài viết này trên Website http://bah.bayer.vn/ (“Website”) bao gồm thông tin, tài liệu, dữ liệu, đồ hoạ, hình ảnh có bản quyền và thuộc quyền sở hữu hoặc kiểm soát bởi Công ty TNHH Bayer Việt Nam. Sử dụng trái phép các nội dung này có thể dẫn đến việc vi phạm bản quyền và các quyền sở hữu trí tuệ của chúng tôi hoặc bên thứ ba hợp tác với chúng tôi. Không được sửa đổi, sao chép, phân phối, đăng tải, dịch ngược hoặc truyền đạt bài viết dưới bất kỳ hình thức nào nếu không có sự đồng ý bằng văn bản của Công ty TNHH Bayer Việt Nam.