Bệnh do mặt trời trên cá tra giống và cách điều trị

  Nguyễn Thị Thu Hằng - Khoa Thủy sản - Trường Đại học Cần Thơ

Cá tra là một trong những loài cá được ương nuôi phổ biến ở vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long. Nguồn cá tra giống không nhiễm bệnh là một trong những tiêu chí mà người nuôi quan tâm nhất, tuy nhiên, trong quá trình ương nuôi, cá tra giống thường nhiễm một số giống loài ký sinh trùng. Hầu hết các nhóm trùng ký sinh trên cá tra giống có khả năng gây bệnh cho chúng. Vì vậy, việc xác định đúng tác nhân gây bệnh để có biện pháp xử lý phù hợp nhằm giảm thiệt hại là vấn đề mà người ương nuôi cá tra giống cần phải biết rõ.

Sau đây là nghiên cứu của cô Nguyễn Thị Thu Hằng, khoa Thuỷ sản – trường Đại học Cần Thơ về một số nhóm ký sinh trùng thường xuất hiện và gây bệnh trên cá tra giống.

  1. Tác nhân gây bệnh

Trùng mặt trời hay còn gọi là trùng bánh xe (Trichodina) là tác nhân gây bệnh ký sinh trùng phổ biến trên các tra nuôi trong giai đoạn ương giống.

  1. Dấu hiệu bệnh lý

Khi cá bị nhiễm trùng mặt trời, cá có cảm giác ngứa ngáy, thường nổi từng đàn lên mặt nước, một số con tách đàn bơi quanh bờ ao. Da cá chuyển màu xám, trên thân có nhiều nhớt màu trắng đục, ở dưới nước thấy rõ hơn so với khi bắt cá lên cạn. Những cá bệnh nặng, mang tiết ra nhiều nhớt màu trắng đục (Woo, 2006; Hà Ký và Bùi Quang Tề, 2007)

 

(A) Trùng mặt trời Trichodina ký sinh trên da cá tra giống; (B) Cá tra giống nhiễm trùng mặt trời tập trung thành cụm trong ao

  1. Tác hại của bệnh

Trùng mặt trời Trichodina gây hại nghiêm trọng cho cá tra giai đoạn cá hương và cá giống. Cá bệnh nhẹ thì gầy yếu, nếu không điều trị kịp thời cá sẽ chết. Tỷ lệ nhiễm 90-100% và cường độ nhiễm 20-30 trùng/10X là gây nguy hiểm cho cá. Cá sẽ phát bệnh khi cường độ nhiễm 50-100 trùng/10X. Ở cá bệnh nặng, cường độ nhiễm có khi tới 200-250/10X, trùng mặt trời bám dày đặc trên da, vây và mang cá. Trùng bám nhiều trên mang sẽ phá hủy cấu trúc của các tia mang, làm cản trở quá trình hô hấp, dẫn đến cá chết vì thiếu oxy. Trường hợp bệnh nặng, tỷ lệ chết ở giai đoạn cá giống có thể ở mức 1%/tuần và tỷ lệ này giai tăng gấp đôi ở giai đoạn cá hương (Noga, 2010).

  1. Phòng và điều trị bệnh
    1. Phòng bệnh:

Phòng bệnh trong quá trình ương nuôi bằng cách (1) kiểm tra ký sinh trùng trên da, vây, mang cá giống (30 con) trước khi thả nuôi; (2) định kỳ vệ sinh các ao ương nuôi cá; (3) khử trùng nguồn nước khi cấp vào ao; (4) không thả nuôi cá mật độ quá dầy.

  1. Trị bệnh
  • Dùng muối ăn (NaCl): liều lượng 2-3% (20-30g/L) tắm cho cá 5-15 phút; liều lượng 2-3kg/m3 tạt trực tiếp vào ao (không giới hạn thời gian)
  • Formalin: Tắm cá ở nồng độ 15-40 ppm/12-24h; 166 ppm/1-2h (thực hiện cách 1 tuần); 250 ppm/10-60 phút. Việc trị liệu không nên lặp lại vì vào tháng nóng cá rất dễ bị ngộ độc khi sử dụng formalin. Nhiệt độ trên 21oC thì cần phải giảm liều formalin  dưới 170 ppm, tối đa 1 giờ. Nhiệt độ trên 27oC thì không sử dụng formalin vì sẽ gây ngộ độc cho cá (Noga, 2010).
  • KMnO4:  làm thay đổi quá trình trao đổi chất của cá. Vì vậy nên thận trọng trong khi sử dụng KMnO4 để trị bệnh trong thủy sản, KMnO4 gây độc cho cá và làm thay đổi màu sắc ở da và mang, làm hạ giá thành cá nuôi thương phẩm. Tắm 1000 mg/l trong 10 phút, 10-20 mg/L trong 15-30 phút hoặc 5 mg/l trong 30-60 phút. Ngâm ở liều lượng 2 mg/l.
  • Chiết xuất thô hoặc tinh dầu của Hạnh nhân Ấn Độ (Terminalia catappa) hoặc chiết xuất tỏi ở nồng độ 800 ppm có thể loại bỏ tất cả ký sinh trùng Trichodina sp. nhiễm trên cá sau hai ngày điều trị (Chitmanat et al., 2003).
  • Tỏi sống và nước ép tỏi ở nồng độ 200 ppm cũng có khả năng điều trị bệnh do Trichodina trên cá (Madsen et al., 2000).

Để giúp người chăn nuôi giải quyết dịch bệnh trong quá trình ương nuôi, đối với bệnh ký sinh trùng trên cá tra giống Bộ phận Thuỷ sản Công ty Bayer Việt Nam đưa ra khuyến cáo phòng và điều trị bệnh với sản phẩm Hadaclean® A.

Hadaclean® A có tác dụng hiệu quả đối với các loại ký sinh trùng trên cá, đặc biệt là sán lá. Sản phẩm dạng bột, có khả năng phòng và trị bệnh nội ngoại ký sinh bằng cách trộn vào thức ăn, liều lượng sử dụng tuỳ theo giống loài và kích cỡ cá nuôi. Hadaclean® A áp dụng được với cá nước ngọt và cá biển cho tính hiệu quả cao và tương đồng.

Liệu trình chung cho giải pháp phòng bệnh mà Bayer Việt Nam đề xuất như sau:

  • Cho cá ăn thức ăn có trộn sản phẩm Hadaclean® A: 1kg/3 tấn cá, sử dụng liên tục từ 3 ngày.

 

  • Ngoài ra, người nuôi nên bổ sung Aqua C® Fish Plus với liều dùng 1kg/5 tấn cá giúp tăng khả năng tiêu hoá và hấp thụ thức ăn, cần thiết cho sự phát triển của cá.


Để được tư vấn sử dụng sản phẩm hiệu quả, vui lòng liên lạc với Bộ phận Thuốc Thú y Thuỷ sản Bayer Việt Nam:

  • Hotline: 1800556808 để được hỗ trợ.
  • Đại lý Thuốc Thú y Thuỷ sản gần nhất tại đây.

 

Trong suốt hơn 150 năm qua, Công ty TNHH Bayer Việt Nam luôn nỗ lực hết mình nhằm mang lại những giải pháp an toàn – hiệu quả – tiết kiệm cho người dân nói chung và người nuôi trồng thuỷ sản nói riêng.

Ngoài nguyên nhân do trùng mặt trời gây ra, cá tra giống còn có thể mắc bệnh do các ký sinh trùng khác gây ra.

Chủ đề tiếp theo: Giải pháp phòng trị bệnh do trùng quả dưa khi ương nuôi cá tra giống.

Bản quyền © thuộc Công ty TNHH Bayer Việt NamBài viết này trên Website http://bah.bayer.vn/ (“Website”) bao gồm thông tin, tài liệu, dữ liệu, đồ hoạ, hình ảnh có bản quyền và thuộc quyền sở hữu hoặc kiểm soát bởi Công ty TNHH Bayer Việt Nam. Sử dụng trái phép các nội dung này có thể dẫn đến việc vi phạm bản quyền và các quyền sở hữu trí tuệ của chúng tôi hoặc bên thứ ba hợp tác với chúng tôi. Không được sửa đổi, sao chép, phân phối, đăng tải, dịch ngược hoặc truyền đạt bài viết dưới bất kỳ hình thức nào nếu không có sự đồng ý bằng văn bản của Công ty TNHH Bayer Việt Nam.