Bệnh ký sinh trùng do sán lá đơn chủ Monogenea

Nguyễn Thị Thu Hằng - Khoa Thủy sản - Trường Đại học Cần Thơ

Môi trường sống của cá thay đổi, nhất là độ pH trong nước dễ làm cá bị sốc thêm vào đó, các dịch bệnh có điều kiện thuận lợi để phát triển và tấn công đàn cá giống. Bệnh ký sinh trùng do sán lá đơn là một trong những dịch bệnh thường xuất hiện trên cá tra giống mà người nuôi cần quan tâm và tìm hiểu giải pháp phòng – điều trị kịp thời, hợp lý.

  • Tác nhân gây bệnh

    Giống sán lá đơn chủ thường nhiễm trên cá tra giai đoạn ương giống là sán lá 16 móc Dactylogyrus và sán lá 18 móc Gyrodactylus.

  • Dấu hiệu bệnh lý

    Sán thường ký sinh trên da và mang cá. Vùng da bị sán ký sinh thường có màu sắc nhợt nhạt, nhiều chất nhầy màu xám trắng. Đôi khi trên da còn xuất hiện một vài vệt đen hoặc toàn cơ thể xám đen ở cả những vùng không bị sán ký sinh (Woo, 2006; Hà Ký và Bùi Quang Tề, 2007). Khi sán ký sinh trong mang cá sẽ làm mang tiết ra nhiều dịch nhờn ảnh hưởng đến quá trình hô hấp của cá, tổ chức mang bị viêm loét tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm và một số sinh vật xâm nhập gây bệnh.

  • Tác hại của bệnh

    Sán lá đơn chủ gây bệnh phổ biến và nghiêm trọng trên cá hương và cá giống. Sán lá ký sinh với cường độ nhiễm 20-30 sán/cá có thể làm cho cá chết. Bệnh phát triển mạnh trong các ao nuôi mật độ dày, điều kiện môi trường bẩn, nhiệt độ thích hợp cho sán phát triển dao động từ 22-28oC.

    Sán lá đơn chủ ký sinh làm cá chậm tăng trưởng, giảm ăn, cơ thể không hấp thu chất dinh dưỡng. Trường hợp cá bị nhiễm nặng có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Một số trường hợp cá bị hôn mê, lờ đờ và chết nhanh chóng ngay sau đó. Khi mang bị tổn thương, cá thường tập trung gần nơi cấp lấy nước vào ao. Sán lá đơn chủ ký sinh cũng gây hiện tượng thay đổi số lượng hồng cầu trong máu, bạch cầu đơn nhân to, bạch cầu trung tính tăng trên mức bình thường.

Bayer Bayer

(A) Sán lá 16 móc Dactylogyrus ký sinh trên mang; (B) Sán lá 18 móc Gyrodactylus ký sinh trên vây

 
  • Phòng và điều trị bệnh

    Để tránh lây nhiễm, những ao nuôi lân cận phải luân phiên nuôi các loài cá khác nhau. Đặc biệt là những ao nuôi cá giống, cá trưởng thành cần phải được tẩy uế. Nhiều chuyên gia đã đưa ra nhiều biện pháp cải tạo khác nhau. Sau khi phơi nền đáy 2-3 ngày thì rãi vôi 25kg/ha. Hay dùng những chất khử trùng để xử lý mà không cần phơi nền đáy hoặc dùng CaCl2 liều lượng 0,5 tấn/ha.

    Một số hoá chất được dùng phổ biến nhất để diệt sán lá đơn chủ

    • KMnO4: Tắm 0,1 ppm/1h; 3,3 ppm/30 phút; 10 ppm/15 phút. Phun nồng độ 3-5 ppm.

    • Muối ăn (NaCl): tắm 2% trong 30 phút hoặc nhúng 5% trong 5 phút. Cá cần phải được di chuyển sang nước ngọt ngay sau khi xử lý, điều trị liên tiếp trong vòng 4 ngày

    • Muối ăn (NaCl): tắm 2% trong 30 phút hoặc nhúng 5% trong 5 phút. Cá cần phải được di chuyển sang nước ngọt ngay sau khi xử lý, điều trị liên tiếp trong vòng 4 ngày

    • CuSO4.5H20: Tắm nồng độ 100 ppm/30 phút. Phun xuống ao nồng độ 1 ppm. Nước phải được kiểm tra độ kiềm trước khi xử lý, chất đồng sulfat độc khi nước có độ kiềm cao (độ kiềm

    • Mebendazole: Tắm 100 mg/l trong 10 phút. Ngâm 1 mg/l trong 24 giờ (Noga, 2010).

    • Fenbendazole: Tắm 25 mg/l trong 12 giờ (Harrison, 2003).

    • Praziquantel: Ngâm với liều 2 mg/l (Noga, 2010). Cho ăn liều lượng 20 g/kg thức ăn (cho ăn 1% trọng lượng cá), điều trị cách ngày, lập lại 3 lần (Kim and Cho, 2000).

Để giúp người chăn nuôi giải quyết dịch bệnh trong quá trình ương nuôi, đối với bệnh ký sinh trùng trên cá tra giống Bộ phận Thuỷ sản Công ty Bayer Việt Nam đưa ra khuyến cáo phòng và điều trị bệnh với sản phẩm Hadaclean® A.

Hadaclean® A có tác dụng hiệu quả đối với các loại ký sinh trùng trên cá, đặc biệt là sán lá. Sản phẩm dạng bột, có khả năng phòng và trị bệnh nội ngoại ký sinh bằng cách trộn vào thức ăn, liều lượng sử dụng tuỳ theo giống loài và kích cỡ cá nuôi. Hadaclean® A áp dụng được với cá nước ngọt và cá biển cho tính hiệu quả cao và tương đồng.

Liệu trình chung cho giải pháp phòng bệnh mà Bayer Việt Nam đề xuất như sau:

  • Cho cá ăn thức ăn có trộn sản phẩm Hadaclean® A: 1kg/3 tấn cá, sử dụng liên tục từ  3 ngày.

Bayer

  • Ngoài ra, người nuôi nên bổ sung Aqua C® Fish Plus với liều dùng 1kg/5 tấn cá giúp tăng khả năng tiêu hoá và hấp thụ thức ăn, cần thiết cho sự phát triển của cá

Bayer

 

Để được tư vấn sử dụng sản phẩm hiệu quả, vui lòng liên lạc với Bộ phận Thuốc Thú y Thuỷ sản Bayer Việt Nam:

  • Hotline: 1800556808 để được hỗ trợ.

  • Đại lý Thuốc Thú y Thuỷ sản gần nhất tại đây.

Công ty TNHH Bayer Việt Nam luôn nỗ lực hết mình nhằm mang lại những giải pháp an toàn – hiệu quả – tiết kiệm cho người dân nói chung và người nuôi trồng thuỷ sản nói riêng.

Click vào đây để xem Nguyên nhân và Tác hại của bệnh do nhóm sán lá song chủ Trematoda.

Bản quyền © thuộc Công ty TNHH Bayer Việt Nam. Bài viết này trên Website http://bah.bayer.vn/ (“Website”) bao gồm thông tin, tài liệu, dữ liệu, đồ hoạ, hình ảnh có bản quyền và thuộc quyền sở hữu hoặc kiểm soát bởi Công ty TNHH Bayer Việt Nam. Sử dụng trái phép các nội dung này có thể dẫn đến việc vi phạm bản quyền và các quyền sở hữu trí tuệ của chúng tôi hoặc bên thứ ba hợp tác với chúng tôi. Không được sửa đổi, sao chép, phân phối, đăng tải, dịch ngược hoặc truyền đạt bài viết dưới bất kỳ hình thức nào nếu không có sự đồng ý bằng văn bản của Công ty TNHH Bayer Việt Nam.